ASTANA’DA DÜZENLENEN ŞİÖ ZİRVESİNE DAİR NOTLAR

Çağlar Erbek
0

 

Dr. Çağlar ERBEK

3-4 Temmuz 2024 tarihlerinde Kazakistan’ın başkenti Astana'da düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) zirvesi sona erdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ında katıldığı zirvede devlet başkanlarının birçok konuyu masaya yatırdı. Zirvede Belarus resmi olarak örgüte kabul edilirken iki düzineden fazla belgeye de imza atıldı. Zirvenin ardından ise ŞİÖ ülkelerinin liderleri tarafından imzalanan bir sonuç bildirgesine yayınlandı.

ŞİÖ liderleri, ‘Çok Taraflı Diyaloğun Güçlendirilmesi: Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma İçin Çabalamak’ başlığıyla düzenlenen zirvenin ardından sonuç bildirgesinin yanı sıra, 24 ortak belgeden oluşan bir paket imzaladı.

Ülke liderlerinin imza attığı belgelerin bazıları şunlardı:

  • Terör ve bölücülükle mücadelede işbirliği̇ programı;
  • 2029 Uyuşturucuyla mücadele stratejisinin onaylanmasına ilişkin belge;
  • 2030 Enerji işbirliğinin geliştirilmesine yönelik strateji;
  • Koruma altındaki araziler ve eko turizm alanında işbirliğinin geliştirilmesine ilişkin belge;
  • ŞİÖ Yatırımcılar Birliği’nin kurulmasına ilişkin karar;
  • ŞİÖ kapsamında ve diyalog ortaklarıyla işbirliğine ilişkin yol haritası;
  • ŞİÖ terörle mücadele yapısının yürütme komitesinin direktörlüğüne ilişkin karar;
  • Örgütün genel sekreterliğine ilişkin karar;
  • Çevre koruma alanında işbirliğine ilişkin bir anlaşma.

Astana’da Şangay İşbirliği Örgütü Genişletilmiş Oturumu'nda bir konuşma yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail'e tepkilerini yineledi.

Gazze’de yaşananlar hakkında

Cumhurbaşkanı konuşmasında Gazze’de yaşanan durumu dile getirerek: “İsrail'in durdurulması, kalıcı ateşkesi kabul etmeye zorlanması lazım, bunun için de İsrail yönetimi üzerindeki baskının artırılarak sürdürülmesi gerekiyor. (Gazze) 16 binden fazla masum çocuğun altında can verdiği yıkıntılar, esasen meşruiyetini kaybeden uluslararası sistemin enkazıdır.” dedi.

ŞİÖ hakkında

Türkiye'nin 2013'ten bu yana sahip olduğu diyalog ortaklığı statüsü sayesinde Şanghay İşbirliği Örgütünün, Asya ile önemli diyalog kanallarından biri haline geldiğini ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları kaydetti:

"Bilindiği üzere 2017'de Teşkilatın, Enerji Kulübü Üst Düzey Grubu'nun dönem başkanlığı görevini üstlenmiştik. Üye olmayan bir devletin böyle bir görevi icra etmesi teşkilat için de bir ilki teşkil etmişti. Ülkemizce layıkıyla yerine getirilen bu sorumluluk, teşkilatla ilişkilerimizin ne kadar geliştiğini göstermesi bakımından çok kıymetli. Teşkilatın Asya'da çok taraflılık hedefine katkı sağlamaya, güvenlik, enerji ve bağlantısallık başta olmak üzere birçok alanda iş birliğimizi sürdürmeye devam edeceğiz."



Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuşmasının sonunda zirvenin düzenlenmesinde emeği geçenleri tebrik etti.

Zirveye asıl damgasını vuran ise Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in “Çok kutuplu dünya gerçek oldu.” sözleri oldu.

Putin zirvenin ardından yaptığı konuşmada Ukrayna, ABD ve Türkiye ile ilişkiler hakkında açıklamalarda bulundu. Putin yaptığı konuşmada kısaca şunlara değindi:

Ukrayna ile müzakereler sürüyor

  • Ukrayna müzakereleri konusunda anlaşmaya varılmadan ateşkes mümkün değil.
  • Ateşkes için Ukrayna'nın askerden arındırmaya yönelik geri dönüşü olmayan ve Rusya tarafından kabul edilebilir adımları kabul etmesi gerekiyor.
  • Uyuşmazlığın yalnızca arabulucuların yardımıyla çözülmesi pek mümkün değildir; arabulucunun belgeleri imzalama yetkisinin olması gerekir. Ancak arabuluculuğu memnuniyetle karşılıyoruz.
  • Batı, Rus birlikleri 2022'de Kiev'e ulaştığında, nihai bir barış anlaşmasının koşullarını yaratmak amacıyla ateşkes talebinde bulunmuştu. Bunu yaptık ve yine aldatmayla karşı karşıya kaldık.

ABD ile ilişkiler hakkında

  • Orada başkanlık seçimleri öncesinde ABD ile yapıcı bir diyalog kurulmasından söz etmek mümkün değil.
  • Stratejik istikrara ilişkin müzakereler ABD'nin iyi niyetini gerektiriyor ve Washington diyalogu ya istiyor ya da istemiyor.

ŞİÖ'nün rolü hakkında

  • Tüm ŞİÖ ülkelerinin uzaydaki silahlara karşı tutumu, uzayın militarizasyonu konusunda tüm dünyaya bir sinyaldir.

Taliban hareketi hakkında (terörist olarak tanınıyor ve Rusya Federasyonu'nda yasaklanıyor)

  • Taliban (Taliban hareketi terörist olarak kabul ediliyor ve Rusya Federasyonu'nda yasaklanıyor - Kommersant ) terörle mücadelede Moskova'nın müttefikleridir .
  • Rusya, hareketten terörle mücadele yolunda çalışmaya hazır olduğuna dair sinyaller aldı.

Joe Biden ve Donald Trump arasındaki tartışma hakkında

  • Sadece kısa bir bölüm gördüm ve yapacak yeterince işim var.
  • Trump'ın Ukrayna'daki savaşı durdurmaya hazır olduğuna ilişkin açıklamalarını ciddiye alıyoruz. Samimiyetinden şüphemiz yok ama spesifik tekliflere aşina değiliz.

Türkiye ile ilişkiler hakkında

  • Recep Tayyip Erdoğan'ın siyasi iradesi Rusya ile Türkiye arasındaki ilişkilere yardımcı oluyor ama buna neyin engel olduğu çok iyi biliniyor.
  • Erdoğan'la karşılıklı anlaşmayı, enerji konusunu, tahıl ve metal tedarikini, tüm konuların çözülebileceğini görüştük.

Birlik Devleti Hakkında

  • Tek bir para biriminin veya tek bir parlamentonun yaratılması mümkündür, ancak bunun “olgunlaşması” gerekmektedir.
  • Belarus'un ŞİÖ'ye girişi, Alexander Lukaşenko ve Belarus Dışişleri Bakanlığı için karşılıklı yarar sağlayan bir karar ve başarıdır.
(Kaynak: AA, Sputnik, Kommersant)

Yorum Gönder

0 Yorumlar
Yorum Gönder (0)
To Top